Taak 4 De docent begeleidt de studenten tijdens de leerbaan

 

De docent begeleidt de studenten tijdens de leerbaan

Praktijkcasus, niet invullen maar onderzoeken?

Oriënteren; wat zie ik en wat speelt er?

Als docent Maatschappelijke zorg vindt k het belangrijk om verder te kijken dat het gedrag dat een student laat zien. Vanuit mijn achtergrond als GGZ-agoog ben ik gewend om nieuwsgierig te zijn naar wat er achter gedrag schuilgaat. Die ervaring neem ik mee in mijn rol als docent en studieloopbaanbegeleider. (hierna SLB-er)

Tijdens mijn lessen viel mij op dat een student regelmatig een koptelefoon droeg. De student gaf aan overprikkeld te zijn. Ook viel het mij op dat hij weinig deelnam aan gesprekken in de klas. Andere studenten zagen hem vooral als verlegen.

Ik weet vanuit mijn eerder werkervaring dat gedrag verschillende oorzaken kan hebben. Overprikkeling hoeft niet automatisch samen te hangen met autisme en weinig bespreken betekent niet vanzelfsprekend dat iemand verlegen is. 

Ik besloot daarom niet direct een verklaring aan het gedrag te verbinden maar met de student in gesprek te gaan.

Tijdens dit gesprek verteld hij dat er iets anders speelt dan de klas veronderstelde. Ook gaf hij aan weinig vertrouwen te hebben in hulpverlening, omdat eerder tegen hem was gezegd dat er sprake zou zijn van autisme zonder dat volgens hem daar een diagnostiek onderzoek aan vooraf was gegaan.

Ik vond het belangrijk om zijn ervaringen serieus te nemen, zonder zelf uitspraken te doen over een eventuele diagnose.

Voorbereiden: samen bepalen

Tijdens ons gesprek heb ik geluisterd en doorgevraagd om beter te begrijpen wat de student nodig had om de lessen te kunnen volgen.

Ik heb aangegeven dat hij zijn koptelefoon mocht blijven gebruiken wanneer dit nodig was. Tegelijkertijd heb ik met hem besproken dat we binnen de opleiding Maatschappelijk Zorg ook werken aan professionele vaardigheden, zoals communiceren, samenwerken en het aangeven van eigen behoeften.

We hebben samen afgesproken dat hij als leerdoel zou werken aan een actievere deelname aan de groep. Dat leerdoel heb ik in One Note gezet zodat mijn collega dat ook zou kunnen zien en weten. 

Omdat andere studenten zijn gedrag als verlegenheid interpreteerden, hebben we ook besproken of en hoe we hierover iets met de klas zouden delen

Vooraf hebben we duidelijk afgestemd wat we zouden vertellen. De persoonlijk omstandigheden van de student bleven wel prive. Wel spraken we af dat we zijn leerdoel en de afspraak over zijn koptelefoon gezamenlijk zouden bespreken.

Ik vond het belangrijk dat hij hierin zelf regie hielt en niet het gevoel kreeg dat ik namens hem zou bepalen wat anderen mochten weten.

Uitvoering; individueel- groepsleren

Tijdens een klassikaal moment hebben we samen uitgelegd dat ze student zijn koptelefoon mocht gebruiken en dat hij werkte aan het leerdoel om actiever deel te nemen aan de groep.

De klas reageerde begripvol. De afspraak werd zonder problemen geaccepteerd.

Ik heb dit moment aangegrepen om met de studenten in gesprek te gaan over hun eigen leerdoelen en de invloed die zij op elkaar hebben.

Ik heb benoemd dat we elkaar als groep mogen uitdagen om ons te ontwikkelen, maar dat we elkaar daarvoor ook ruimte moeten geven. Wanneer een student bijvoorbeeld wil leren om vaker iets te zeggen, vraagt dit niet alleen inzet van de student. Het vraagt ook dat anderen ruimte laten om aan het woord te komen. Hierdoor ontstond een gesprek waarin studenten hun eigen leerdoelen met elkaar deelden.

Een student zei: dan moet ik maar wat meer ruimte geven. 

Deze opmerking bleef mij bij. Ik vond het mooi om te zien dat studenten niet alleen nadachten over hun eigen ontwikkeling, maar ook over hun invloed op de ontwikkeling van een ander. Wat begon als een individuele begeleidingsvraag, werd hierdoor een gezamenlijk leermoment.

Reflecteren; wat levert het op? 

Wat ik inmiddels zie, is dat de student steeds minder vaak zijn koptelefoon draagt.

Ik kan niet met zekerheid zeggen waardoor dit komt. Mogelijk voelt hij zich veiliger binnen de groep, maar er kunnen ook andere redenen zijn. Ik wil daarom voorkomen dat ik het minder dragen van de koptelefoon automatisch als vooruitgang beschouw.

Voor mij is het belangrijker hoe de student zijn eigen ontwikkeling ervaart en of hij zich voldoende veilig voelt om aan te geven wat hij nodig heeft.

We hebben afgesproken dat ik tijdens individuele gesprekken af en toe zal vragen hoe het met hem gaat. De student heeft aangegeven op dit moment geen hulpverlening te willen. Ik respecteer die wens, terwijl ik alert blijf op signalen die aanleiding kunnen geven om aanvullende ondersteuning te bespreken.

Als ik terugkijk op deze situatie, ben ik tevreden waarom ik eerst contact heb gezocht voordat ik conclusies trok.

Ik heb de student ruimte te geven om zijn verhaal te vertellen, samen afspraken gemaakt en hem betrokken bij de manier waarop we deze afspraken met de groep bespraken.

Tegelijkertijd die ik ook een aandachtspunt. Vanuit mijn achtergrond als GGZ agoog ben ik gewend om door te vragen en persoonlijke situaties te onderzoeken. Als docent moet ik bewaken en blijven opletten waar de grens ligt. 

Mijn taak is om te signaleren, te begeleiden binnen de onderwijscontext en waar nodig passende ondersteuning te organiseren. 

Wat ik uit deze situatie meeneem is dat goede begeleiding niet begint bij het oplossen van een probleem maar bij het begrijpen van de student. 

Theoretische onderbouwing.

Baart (2001) beschrijft binnen de presentiebenadering het belang van aandachtige aanwezigheid en het aansluiten bij de leefwereld van de ander. Deze benadering herken ik in mijn eigen handelen. In plaat van direct vanuit regels of veronderstellingen te reageren op de koptelefoon, koos ik ervoor om eerst contact te maken en te luisteren. 

Ik wilde begrijpen welke betekenis het gedrag voor de student had, zonder daar zelf direct een verklaring aan te verbinden.

Zelfdeterminatietheorie van Ryan en Deci

Ryan en Deci (2000) beschrijven die psychologische basisbehoeften: autonomie, competentie en verbondenheid.

Deze behoeften herken ik in mijn begeleiding.

Door de student te betrekken bij het maken van afspraken, probeerde ik zijn autonomie te ondersteunen. Door samen te werken aan het leerdoel om actiever deel te nemen, richtte ik mijn op zijn competentieontwikkeling. door het gesprek met de klas zorgvuldig voor te bereiden wilde ik bijdragen aan verbondenheid en wederzijds begrip.

Sociaal leren volgens Vygotsky

Vygotsky (1978) benadrukt dat leren en ontwikkeling plaatsvinden in sociale interactie. 

Dit herken ik in het groepsgesprek dat ontstond. Studenten gingen niet alleen nadenken over hun eigen leerdoelen maar ontdekten ook hoe zij elkaar kunnen ondersteunen.

De student die aangaf meer ruimte te moeten geven, liet zien dat het gesprek aanleiding gaf tot reflectie op het eigen gedrag.

Zelfregulerend leren volgens Zimmerman

Zimmerman (2002) beschrijft zelfregulerend leren als een proces waarin studenten doelen stellen, hun handelen volgen en reflecteren op hun eigen ontwikkeling.

In deze situatie heb ik studenten gestimuleerd om hun eigen leerdoelen te benoemen. Een volgende stap is om deze doelen concreteet te maken en tijdens begeleidingsgesprekken terug te komen op de vooruitgang.

Hier ligt voor mij ook een ontwikkelpunt: ik wil studenten niet alleen laten danken over wat zij willen veranderen, maar hen begeleiden bij het daadwerkelijk uitvoeren en evalueren van hun leerdoelen.

Persoonlijke conclusie

Deze situatie laat voor mij zien hoe mijn achtergrond in de GGZ en mijn ontwikkeling als docent elkaar kunnen versterken. Ik ben gewend om achter gedrag te kijken en vanuit de relatie te werken. Binnen het onderwijs leer ik deze vaardigheden steeds bewuster te verbinden aaan pedagogische en didactische doelen.

Ik wil studenten niet alleen ondersteunen bij wat zijn moeilijk vinden, maar hen ook uitdagen om te groeien als toekomstige beroepsprofessionals.

Daarbij probeer ik een balans te vinden tussen veiligheid bieden, ruimte geven en verantwoordelijkheid vragen.

Ik wil niet invullen wat een student nodig heeft op basis van wat ik zie maar samen met de student onderzoeken wat er speelt.

Dat is de kern wat mij betreft van goed SLB-schap